Manuka (latijnse naam: leptospermum scoparium) komt uit dezelfde familie als tea tree (Myrtaceeën) en staat ook wel bekend als de Nieuw-Zeelandse “tea tree”.
De olie wordt uit de bladeren en twijgen gewonnen via stoomdestillatie. Er is ca 200 kg plantmateriaal nodig om 1 liter olie te kunnen destilleren.
De olie is geel van kleur, goed vloeibaar en heeft een wat houtachtige geur, vaag lijkend op hooi.
Manuka komt zowel voor als struikgewas of als een boom met kleine spitse blaadjes en een papierachtige schors. Wanneer zij in bloei staat (witte en roze bloemen), lijkt het alsof het heeft gesneeuwd. De bloemen verspreiden een heerlijke geur.
Van oorsprong komt de boom uit Oost-Australië maar is al heel lang ingeburgerd in andere landen in Zuid-Oost Azië en vooral Nieuw-Zeeland.
De boom heeft een groot aanpassingsvermogen en kan zowel op lage als op hoge hoogte groeien, in moerassen als op zeer droge grond.

Traditioneel gebruik
Het gebruik van de bladeren van de manuka is al van oudsher bekend bij de Maori. De medicinale kennis werd van generatie op generatie doorgegeven.
Het aftreksel van de bladeren werd o.a. gebruikt bij problemen van de urinewegen en om koorts te verlichten. Een warme aftreksel van bladeren en bast werd gebruikt als wrijfmiddel bij rugpijnen en reumatische klachten.
Jonge bladeren werden gegeten ter bestrijding van dysenterie.
Het aftreksel van de bast werd o.a. gedronken bij slaapproblemen of als een narcoticum bij pijn. Het aftreksel werd tevens gebruikt bij allerlei huidproblemen.

Algemene eigenschappen
Sterk antibacterieel, sterk schimmeldodend, sterk huidregenererend, kalmerend op de huidzenuwen, slijmoplossend, ontstekingsremmend, antireumatisch, jeukstillend, antiallergisch.
Wetenschappelijk onderzoek door het Cawthron Instituut in Nieuw-Zeeland heeft aangetoond dat manuka zeer actief is bij de bestrijding van allerlei micro-organismen (bacteriën, virussen, schimmels) die schadelijk zijn voor het lichaam. Vergeleken met tea tree bleek manuka 20 tot 30 maal sterker te werken bij het bestrijden van bacteriën (waaronder stafylokokken, streptokokken) en 5 tot 10 maal sterker te werken bij het bestrijden van schimmels.
Contra-indicaties: geen. Voor zover nu bekend is de olie niet toxisch en niet irriterend. De olie is daarom ook te gebruiken voor de gevoelige huid.

Medische/cosmetische toepassingen
Manuka is een van de meest antiseptische en schimmeldodende oliën en werkt in dit opzicht beter en zachter (minder uitdrogend) dan tea tree. Zij kan goed worden ingezet bij slecht helende en/of geïnfecteerde wonden, (voet) schimmel, kalknagels, open benen, steenpuisten, brandwonden, eczeem, insectenbeten, ontstoken amandelen, aften in de mond, vaginale schimmelinfectie (candida). Het werkt helend en kalmerend bij een schilferende en/of jeukende huid en bij acne.
Toegevoegd via een badolie in het bad werkt het pijnstillend bij reumatische pijnen en spierpijnen.
Via verdamping is manuka toe te passen bij klachten van de luchtwegen, vooral als zij te maken hebben met allergieën. Manuka stimuleert het immuunsysteem. Dit, tezamen met haar slijmoplossende en ontstekingsremmende eigenschappen, maakt haar een goede olie om te gebruiken bij griep en verkoudheid.

Dosering
Voordat het produkt gebruikt wordt dient eerst een allergie-test te worden gedaan: breng een beetje pure olie aan op de binnenkant van de elleboog. Is er na 24 uur geen irritatie, uitslag, branderigheid of iets dergelijks opgetreden dan kan de olie op de huid gebruikt worden. De olie niet inwendig gebruiken. Contact met ogen dient te worden vermeden.

Op de huid: op een klein oppervlak (insectenbeten, kalknagels) kan de olie puur worden aangebracht, 1 tot 2 druppel(s), eventueel via een watje of wattenstaafje, 2x daags aanbrengen. Bij een wat groter oppervlak dient de olie eerst te worden verdund met een vette plantenolie of bodylotion (maximale dosering bij volwassenen op 100 ml basisprodukt: 80 druppels. Op een eetlepel (ca 15 ml) basisprodukt is dit maximaal: 12 druppels). Als regel geldt: hoe groter het oppervlak dat behandeld dient te worden, hoe groter de verdunning dient te zijn. Hoe jonger de persoon die behandeld wordt, hoe groter de verdunning dient te zijn. Bij kinderen tot 5 jaar nooit puur gebruiken maar altijd in een verdunning. Bij kinderen vanaf 5 jaar mag de olie, net als bij volwassenen, puur worden gebruikt op een heel klein oppervlak, zoals bijvoorbeeld een insectenbeet of een kleine huidbeschadiging. Voor grotere oppervlakken is de volgende verdunning als maatstaaf te gebruiken:
Baby’s 0-12 maanden: maximaal 1 druppel op 1 eetlepel basisprodukt (maximaal 6 druppels op 100 ml basisprodukt).
Peuters 1-5 jr: maximaal 2-3 druppels op 1 eetlepel basisprodukt (maximaal 12-18 druppels op 100 ml basisprodukt).
Kinderen 6-12 jaar: maximaal 6 druppels op 1 eetlepel basisprodukt (maximaal 40 druppels op 100 ml basisprodukt)
In de aromastreamer: enkele druppels naar eigen voorkeur.
In bad: maximaal 6 druppels bij een vol bad. De olie nooit puur in bad gooien, doch via een badolie of badmelk.

Voorbeelden voor toepassingen (dosering geldt voor volwassenen)
Keelpijn: 15 druppels in een glas gekookt en afgekoeld water en hiermee dagelijks 1 tot 2 keer gorgelen.
Roos, jeukende hoofdhuid: 10 druppels in een normale hoeveelheid neutrale shampoo. Hiermee het haar en de hoofdhuid inmasseren en 5 minuten laten inwerken. Daarna uitspoelen. NB de shampoo kan wat waterig worden, doch dit doet niets af aan de kwaliteit van de shampoo.
Kalknagel, voetschimmel: 2x daags 1 tot 2 druppel(s) olie opbrengen.
Schimmelinfectie (bijv. ringworm), droge eczeem: 8 dr. manuka, 2 dr. mirre en 2 dr. lavendelolie op 1 eetlepel basisolie. 2x daags opbrengen.